In de schoot geworpen, krijg ik dit album. In een klap teruggeworpen naar 1961. Op de draaitafel van mijn ouders ligt een lp van Mahalia Jackson. De titel ontbreekt in mijn herinnering. De fascinatie niet, die is nog steeds herkenbaar. Met louter de oude klassieke muziek opgegroeid, is de muziek van Mahalia Jackson voor mij een mysterieuze doorbraak. De organist van de kerk kent haar en ze komt zingen. Mijn ouders kunnen niet om haar heen en mijn kijk op muziek is voor altijd veranderd.
Het Kronos Quartet wordt in 1973 opgericht door violist David Harrington. De samenstelling verandert in de loop van de jaren, maar Harrington is een constante factor. Het kwartet heeft een enorme geschiedenis. Het zich toeleggen op een veel bredere, vaak geëngageerde, rol voor het klassieke strijkkwartet heeft geresulteerd in het uitvoeren van composities van hedendaagse componisten en het samenwerken met tal van componisten, rockartiesten en kunstenaars.
Mahalia Jackson wordt in 1911 geboren. Kleinkind van tot slaaf gemaakte grootouders. Ze groeit op in armoede in New Orleans. Haar levensverhaal begint vol ontberingen en vernederende omstandigheden. Het is de tijd van de rassenscheiding in de VS. Haar heil vindt Mahalia in de baptistenkerk. Daar is zij ook begonnen met zingen. Met een stem die van nature bijna alles in zich heeft aan kracht, bereik en begeestering. Ze kan het “gewoon”. Ze doet het en ze groeit uit tot een gevierde gospelzangeres in de VS. In 1956 ontmoet ze Martin Luther King. Ze zamelt geld in voor kerken en voor de burgerrechtenbeweging. In 1963 zegt ze tijdens de speech van Martin Luther: “Tell them about the dream, Martin!” Het wordt een van de meest indrukwekkende speeches ooit, in de strijd voor burgerrechten. Mahalia wordt over de gehele wereld beluisterd en gevierd, maar ze blijft een zwarte zangeres. Daarmee bedoel ik dat de witte christelijke mens haar wel moet accepteren, omdat ze zo prachtig kan zingen over religieuze onderwerpen. Als kleine jongen voelde ik dat, maar kon er toen de vinger (nog) niet opleggen. Miljoenen albums en honderden optredens verder overlijdt “The Queen of Gospel” in 1972.
Een muzikale documentaire over zangeres/activiste Mahalia Jackson past uitermate goed in het oeuvre van Kronos. Een eerbetoon, maar ook een indringende waarschuwing. De eerste vijf delen van het album vormen een suite. Componist Stacy Garrop volgt in zijn composities authentieke gesprekken tussen Jackson en presentator/schrijver Stud Terkel. Jackson vertelt en zingt over haar leven als zwarte vouw in een blanke wereld, in de tijd van bittere rassenscheiding, De onvoorstelbaarheid daarvan komt vol in je gezicht. De violen, de altviool en de cello volgen en illustreren. Sarcastisch, verontrustend atonaal, hevig, droevig, maar niet zonder hoop. Het door Jackson virtuoos gezongen lied ‘Sometime I Feel Like A Motherless Child’ wordt op het scherpst van de snede door piano, viool, altviool en cello begeleid. Met dissonante akkoorden volgen zij de spanning die in iedere zin gelegen is.
Na de suite volgt ‘God Shall Wipe All Tears Away’. Een vroeg lied, instrumentaal uitgevoerd met een schitterende, op een harmonium lijkende ondertoon en de cello als solo-instrument. Een hoopvol lied, maar in deze bewerking van componist Jacob Garchik ook fantastisch melodramatisch. ‘Peace Be Till’ is het door Zachry James Watkins gecomponeerde derde stuk van het album. Hij omschrijft het als een geluidscollage met gesproken teksten van Clarence Jones (adviseur van Martin Luther King) en geluidsfragmenten in vijf delen. De strijd voor burgerrechten door kunstenaars, rechtsgeleerden en zangers als Mahalia in woord en geluid.
Dit album is een waar kunstwerk, een indrukwekkend monument, een ijzingwekkende waarschuwing, uitgevoerd door een virtuoos strijkerskwartet. Mijn advies: luister dit album en verdiep je.